Motoryzacja zakwitła na Grochowie czy Kamionku?

Co chwila jestem atakowany przez osoby dowolnie manipulujące wiedzą. Tym razem znów, w związku z wystawą w CPK pod tytułem Polska motoryzacja zrodziła się na Grochowie. Samo opublikowanie, na prośbę autora, Tomasza Szczerbickiego było dobrym pretekstem dla nacjonalistki skaryszewsko-kamionkowskiej do kolejnej sekwencji nauczania, że nie na Grochowie (jak nienawidzi tego Grochowa) tylko na Kamionku. Zupełnie zignorowała, co od lat piszę na tym blogu i podała adresy wszystkich fabryk związanych z motoryzacją, też kamionkowskich. Z tego miało wynikać, że CWS i PZInż były na Kamionku.

Potem ustaliłem, że na witrynie samorządu kamionkowskiego opublikowała w 2016 r. informację z gazetki praskiej (zaprażającej) w notatce pod tytułem Kamionek kolebką polskiej motoryzacji. Okazało się, że oryginalny artykuł ma tytuł Praga Południe kolebką polskiej motoryzacji. Taki tam cytat: Pierwszym polskim przedsiębiorstwem motoryzacyjnym uruchomionym po odzyskaniu niepodległości były Centralne Warsztaty Samochodowe Ministerstwa Spraw Wojskowych przy ul. Terespolskiej 34/36 w stołecznej dzielnicy Praga Południe.

Ostatnie zdanie mnie zadziwiło, bo przecież w tamtych czasach nie było dzielnicy Praga Południe, a jedynie okręg (oczywiście to synonim dzielnicy, ale) 15. zwany Praga Pd. we wszelkich tabelkach. Nie był on tożsamy z obecną dzielnicą Praga Pd., już kolejną w szeregu, więc dla wielu taki zapis jest po prostu nieczytelny. Ludzie zwykle usiłują dopasować nazwy do dzisiejszych. Obie nazwy są nieprawidłowe i wynikają z carskiego podziału cyrkułu Praga w 1908 r. na dwa – nowopraski (zawierający dopiero przyłączoną Nową Pragę) oraz staropraski, w ogóle nie mający z Pragą nic wspólnego poza tym, że był południową częścią cyrkułu Praga. Był to teren Skaryszewa oraz dopiero przyłączonego Kamionka. Przyłączono miasteczko Kamionek oraz Pola Skaryszewskie zawarte między nim, a linią kolei terespolskiej.

Wtedy to granica Warszawy została przesunięta na linię drogi wojskowej, łączącej forty Antoninów i Grochów zabierając kawałek dóbr Grochów, których granica wypadała w rejonie dzisiejszej Terespolskiej. Siłą rzeczy ta część bywała nazywana Kamionkiem, choć bez przesady, bo istnieje np. pocztówka z Instytutem Weterynaryjnym opisana Grochów. Mówiło się, że mieszkańcy Kamionka dbali o historyczny Żelazny Słup, który był tuż za granicą Warszawy.

Kamionek było to miasteczko trójkątne (tak układała się jego historia) między ulicami Mińską, Terespolską i Grochowską. Pola Skaryszewskie (zaplecze rolne Skaryszewa, który ledwie się odbudowywał po latach nieistnienia!) były wąskimi polami ukośnymi w stosunku do Grochowskiej. Zaczynały się one zaraz za okopami miasta, czyli linią ul. Lubelskiej. Z tego wynikł kształt miasteczka Kamionek i granicznej ul. Mińskiej. Widać to powyższym planie Lindleya.

Centralne Zakłady Samochodowe (później PZInż) powstały na wysokości Pól Skaryszewskich, na tyłach Instytutu Weterynaryjnego, który graniczył z Kamionkiem wzdłuż ul Terespolskiej, jak dziś. Granicą i adresem fabryki była ulica Terespolska, która wtedy była dość dziwnego kształtu. Dziś ten odcinek to ulica Chodakowska. Teren fabryki w końcu sięgał do ulicy Podskarbińskiej.

Ukośny wał na granicy Dóbr Grochów dobrze tu widać.

Nie było wtedy tam wyraźnej granicy Grochowa, bo już następowała urbanizacja terenu. Wał na granicy dóbr Grochów, który był jeszcze zaznaczony w końcu XIX w. zanikł. Przebiegał on mniej więcej wzdłuż początkowego odcinka ul, Terespolskiej (obecnej) ukośnie w kierunku drogi fortecznej (Podskarbińskiej). Świadomość była taka, że to jego teren zajmowała fabryka.

To z tyłu Instytutu była fabryka motoryzacyjna. Terespolska jest z lewej.

Po prostu nie było granicy z Kamionkiem. Widać to zresztą w dziwacznej granicy między obszarami MSI, którą dopiero my – ja i samorząd Kamionka chcemy wyprostować, bo obszary informacyjne powinny mieć granice proste. Nie muszą odzwierciedlać idealnie granic sprzed urbanizacji. Jak pisałem – przystosowują się one do dużych obiektów miejskich. Zanikają wszelkie zygzaki z czasów posiadłości rolnych.

I dlatego zawsze się mówiło, że motoryzacja rozkwitła na Grochowie. Także nie na Pradze Pd. Rozpętywanie koło tego wojny granicznej jest zwyczajnie niepoważne. Mamy dochodzić do prawdy, a nie zastanawiać się gdzie mieszka aktualnie wojujący. Nikogo to nie obchodzi. Trzeba ustalić granice takie, żeby już nie podlegały zmianom. Żeby można było się do nich odwoływać w literaturze.

RAFAŁ WODZICKI, ekspert eksploatacji

3 myśli na temat “Motoryzacja zakwitła na Grochowie czy Kamionku?

  1. Przykre były dzisiejsze wystąpienia mieszkanki Kamionka, która nie może obastrahować o tego faktu. Twierdzi też, że blog nie może być naukowy… Uniemożliwia jakąkolwiek wymianę myśli. Wiem skąd te bajki przecież. M. in. wmawia wszystkim, że PZInż. to Kamionek. Nawet autorowi wystawy w CPK… Nie może zauważyć, że ulica Terespolska nie była wtedy prosta. Miała stronę grochowską, gdzie były PZInż. oraz kamionkowską i Pól Skaryszewskich. Oczywiście dalej ja nie wchodzę, bo już pisałem, że granice własności mają niewielki wpływ na ostateczne rozgraniczenia miejskie. Terespolska dziś powinna być prostą granicą między Kamionkiem i Grochowem Wielkim w MSI. Oczywiście powinna przechodzi przez teren PZInż. Niestety buduje się tam bez uwzględnienia tego. Postawą nauki jest wymiana myśli i dowodów, ale skoro się ma kolegę varsavianistę JZ, który też pogrywa w ten sposób to się blokuje nawet wszelką naprawę. Jest to żałosne widowisko.

    Polubienie

  2. Taką wiadomość dostaliśmy na fc @Grochow.Praga: Drodzy Grochowianie, proszę o wyjaśnienie, czy dawna siedziba Instytutu Weterynarii, a dzisiejsza siedziba orkiestry Sinfonia Varsovia znajduje się na Grochowie, czy na Kamionku? Żyłam w przekonaniu, że to Grochów, ale w wywiadzie z dyrektorem orkiestry, panem Marynowskim przeczytałam, że to Kamionek. Może trzeba sprostować? (-) Ewa Agnieszka Frankowska
    No i się zaczęły kolejne manipulacje wojny granicznej, którą prowadzi Kamionek, wynikła z niezrozumienia jak wygląda system miejski….

    Polubienie

  3. W książce Jarosława Zielińskiego Stacje kolejowe Warszawa 1845-1915 są opisane m. in. stacje kolei wąskotorowej jabłonowskiej na ul. Grochowskiej. Prócz Grochowa II w okolicach ul. Wiatracznej był przystanek Grochów I dokładnie na wprost Instytutu Weterynarii, gdzie dziś jest Sinfonia Varsovia. Widać tu, że stacja Grochów II zupełnie przypadkiem się znalazła na Grochowie II (Wielkim) z podziału Poniatowskiego. Stacja Grochów I nie była na Grochowie I czyli Małym, którego centrum jest Dworek Grochowski! Tak więc numeracja I i II byłą stosowana na różne sposoby, w tym nazywano Grochów II Poniatowskiego Pierwszym i odwrotnie.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s