Cyrkuł staropraski to opozycja do nowopraskiego

Nie ma żadnej Starej Pragi tam gdzie był cyrkuł staropraski. Obszar MSI Stara Praga obejmuje tylko jej część. Najstarszą częścią Pragi jest jej część główna, wokół mostu Śląsko-Dąbrowskiego. Granica Pragi i Skaryszewa to Ząbkowska i Radzymińska, a Pragi i Golędzinowa wzdłuż linii placu Hallera. Jak więc widać, Praga była pośrodku i z tego względu zajęła ważne miejsce na prawobrzeżu. Pewną rolę odegrała też łatwość wymawiania przez obcokrajowców.

W czasach napoleońskich zbudowano twierdzę Praga, wokół której kazano wyburzyć wszystko w promieniu 850 m, aby zapewnić pole ostrzału. Twierdza była na linii podziału Pragi i Skaryszewa. O ile Pragę wyburzenia zdemolowały częściowo, o tyle Skaryszew pierwotny był de facto unicestwiony, że względu na swój trójkątny kształt i podmywanie przez wody Wisły (łachy). Jego nazwa straciła znaczenie.

Niedługo potem, wybudowano nowe okopy „Lubomirskiego”, rozszerzając obszar miasta na prawobrzeżu, a szczególnie umożliwiając mu przyszłą ekspansję. Wtedy powstały rogatki grochowskie, przez które wyłącznie można było przekraczać okopy. Oznaczało to przejęcie części Kamiona, który przez to zaczął być częściowo nazywany Skaryszewem, bo jakby ten obszar go rozszerzał. Jurydyka Kamion – wzdłuż Zamoyskiego – dawno już nie istniała z powodu ustawy o miastach z 1791 r.

Zamoyskiego
Skaryszew. Historyczna straż pożarna. Tu była przez pewien czas jurydyka Kamion. Pierwotne wały Lubomirskiego były mniej więcej tam gdzie nasyp średnicowy, na który widać pociąg dalekobieżny. Za nim już był Kamionek. Fot. Rafał Wodzicki

Wały te straciły swoje znaczenie wraz z budową kolei, która je przecięła oraz której nasypy wyznaczyły widoczne do dziś granice. Jakiś czas jednak granice cyrkułu Praga utrzymywały się na nowych okopach Lubomirskiego i były tylko rozszerzone o pasy wokół linii kolejowych.

Po dołączeniu Nowej Pragi, Szmulowizny i Kamionka ( z kawałkiem Grochowa Wielkiego) do Warszawy (w 1908 r., czyli początek tramwaju elektrycznego) nastąpił podział cyrkułu Praga na dwa: nowopraski i staropraski. Przyczyną był wzrost liczby ludności – tak w części miejskiej, jak i przyłączonej.

Nazwy nowych dwóch cyrkułów (dzielnic, okręgów) prawobrzeżnych powstały zapewne z założeniem, że mają być „praskie”. Urzędnicy carscy myśleli, że taki stan będzie dłużej trwał. Mając do dyspozycji nową nazwę Nowa Praga (włączona dzielnica), wpadli na pomysł dla drugiego utworzyć nazwę symetryczną – staropraski, choć żadnej starej Pragi tam nie było. Cały ten teren to był właśnie Skaryszew i Kamionek. Cyrkuły powinny się nazywać Praga (Praga główna i nowa) oraz Skaryszew (Skaryszew, Szmulowizna, Kamionek). Może nie chcieli nazywać Praga kolejnego cyrkułu? Nie przewidzieli jak to będzie potem. Praga Pd. i Pn. są już czwarte.

Od tego momentu zaczęły się kłopoty z Pragami, które mamy do dziś… W następnym felietonie rozważymy co by było gdyby nazewnictwo było od początku prawidłowe.

RAFAŁ WODZICKI

2 myśli na temat “Cyrkuł staropraski to opozycja do nowopraskiego

  1. Ten carski projekt przyjął projektant Miejskiego Systemu Informacji, nazywając jeden z obszarów (o innym zakresie, ale na podobnym terenie) Stara Praga. Zabrakło nazwy Skaryszew zdemolowanej wraz z dzielnicą przez Napoleona. Zapomniano, że to Skaryszew miał pierwszy, na prawym brzegu prawa miejskie. Czas najwyższy to naprawić.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s